start

Zasady wypłaty i ustalania wysokości dodatkowego wynagrodzenia rocznego dla nauczycieli, czyli tzw. trzynastki, określa ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej. Co do zasady warunkiem uzyskania prawa do trzynastki jest przepracowanie w danej jednostce w ramach stosunku pracy co najmniej sześciu miesięcy w danym roku kalendarzowym. Wówczas wysokość takiego wynagrodzenia rocznego jest obliczana proporcjonalnie do okresu przepracowanego w trakcie roku.

Ustawa przewiduje jednak pewne wyjątki. Z warunku przepracowania co najmniej sześciu miesięcy w trakcie roku kalendarzowego są zwolnieni m.in.:

• nauczyciele, z którymi nawiązano stosunek pracy w trakcie roku kalendarzowego, zgodnie z organizacją pracy szkoły;
• pracownicy powołani do czynnej służby wojskowej albo skierowani do służby zastępczej.

Do wyjątków należy także sytuacja osób, z którymi rozwiązano stosunek pracy w związku z:

• przejściem na emeryturę, rentę szkoleniową albo rentę z tytułu niezdolności do pracy lub świadczenie rehabilitacyjne;
• przeniesieniem służbowym, powołaniem lub wyborem;
• likwidacją pracodawcy albo zmniejszeniem zatrudnienia z przyczyn dotyczących pracodawcy;
• likwidacją jednostki organizacyjnej pracodawcy lub jej reorganizacją.

Dyrektor decyduje o wypłaceniu dodatkowego wynagrodzenia rocznego także w przypadkach, gdy pracownik podjął zatrudnienie:

• w wyniku przeniesienia służbowego;
• na podstawie powołania lub wyboru;
• w związku z likwidacją poprzedniego pracodawcy albo ze zmniejszeniem zatrudnienia z przyczyn dotyczących tego pracodawcy;
• w związku z likwidacją jednostki organizacyjnej poprzedniego pracodawcy lub jej reorganizacją;
• po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej albo po odbyciu służby zastępczej.

Prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego, w wysokości proporcjonalnej do przepracowanego okresu w danym roku, mają też osoby korzystające z urlopów:

• wychowawczego;
• dla poratowania zdrowia (zgodnie z art. 73 Karty Nauczyciela);
• do celów naukowych, artystycznych lub kształcenia zawodowego.

W przypadku gdy stosunek pracy wygasł w związku ze śmiercią pracownika, spadkobiercy mają prawo otrzymania od pracodawcy kwoty równej należnemu dodatkowemu wynagrodzeniu rocznemu, obliczonej proporcjonalnie do przepracowanego przez pracownika okresu w roku rozliczeniowym.

Jedynie powyższe sytuacje uzasadniają przyznanie dodatkowego wynagrodzenia rocznego nauczycielowi, jeżeli z wymienionych przyczyn nie przepracował on w danej szkole wymaganych sześciu miesięcy w roku kalendarzowym. Dodatkowe wynagrodzenie roczne będzie też przysługiwało nauczycielowi zwolnionemu od pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. W tej sprawie wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z 13 grudnia 2005 r. (II PZP 9/05).

„Trzynastka” będzie również przysługiwała nauczycielowi korzystającemu z urlopu wychowawczego w danym roku, nawet jeśli w trakcie tego roku ustał jego stosunek pracy, a nie przepracował on w tym roku kalendarzowym wymaganych sześciu miesięcy. Przysługuje mu wówczas dodatkowe wynagrodzenie roczne bez względu na tryb rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy.

Podstawa prawna:
Ustawa z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (DzU 1997 nr 160, poz. 1080 ze zm.).

Artykuł pochodzi z miesięcznika „Monitor Prawny Dyrektora” nr 1/2010.