start

Artykuł pochodzi z publikacji "Biblioteka-wizytówka szkoły"

Do czytelni zapraszani są ludzie z kręgów kultury, sztuki, sportu czy polityki, a wprowadzenie różnego rodzaju gier i zabaw powoduje większe zainteresowanie czytelnią ze strony dzieci i młodzieży. O tym - poniżej...

Problematyka gier i zabaw

Zabawa (poza nauką) to główna forma aktywności dziecka, szczególnie w młodszym wieku. Umożliwia ona zaspokojenie potrzeb i zainteresowań dziecka, ułatwia nawiązywanie kontaktów społecznych, w ciekawy sposób zapoznaje z otaczającą rzeczywistością itp. Szczególnie duże znaczenie ze względu na walory kształcące i wychowawcze mają gry dydaktyczne, polegające na przestrzeganiu pewnych ustalonych reguł – uczą respektowania przyjętych norm, współpracy, stwarzają sytuacje, w których dziecko nie tylko cieszy się z wygranej, lecz także uczy się przegrywać. Gry skłaniają do rywalizacji, uczą też szacunku dla pokonanego. Najczęściej stosowane to:

• gry (zabawy) dydaktyczne pojmowane jako środki nauczania i wychowania, czyli klasyczne gry dydaktyczne (krzyżówki, zagadki, rebusy itp.),
• gry (zabawy) dydaktyczne ruchowe, np. zabawa ruchowa ze śpiewem,
• gry dydaktyczne będące formą teatralizacji określonych treści, np. inscenizacja opowiadania,
• gry dydaktyczne planszowe z czynnikiem losowym,
• gry dydaktyczne rozumiane jako metoda opanowania określonych umiejętności przy wykorzystaniu symulatorów, np. symulator – kabina samochodu,
• gry dydaktyczne rozumiane jako problemowe metody symulacyjne oparte na matematycznej teorii gry,
• gry dydaktyczne pojmowane jako nieklasyczne metody problemowe nawiązujące do dorobku tzw. metod aktywizujących, czyli „gry problemowe”.

Gry i zabawy w klasach I–III

Uruchamiane dzięki grom i zabawom dydaktycznym i tematycznym mechanizmy orientacyjno-poznawcze, motywacyjne i społeczno-wychowawcze w zachowaniach dzieci przyczyniają się do minimalizowania trudności i niepowodzeń w nauce szkolnej klas I-III. Najważniejsza rola zabawy polega na wzbudzaniu w dzieciach entuzjazmu i pozytywnych postaw do wykonywanych zadań szkolnych. Różnorodne zadania realizowane w formie gier i zabaw dydaktycznych mogą stać się dla dzieci źródłem osiągania sukcesów i pożądanych wyników. W zabawie dydaktycznej występuje bowiem określona forma realizowania podanej informacji lub ćwiczenia w celu osiągnięcia odpowiedniego wyniku, np.: rozwiązanie krzyżówki, szarady, łamigłówki, zagadki, konkursu, quizu itp.

W okresie wczesnoszkolnym dzieci chętnie wykonują zadania szkolne pod warunkiem jednak, że akceptują je jako własne, a zastosowane do ich realizacji formy działań są atrakcyjne. Dzieci wykazują silne dążenie do zaspokojenia potrzeb poznawczych, a także pragną widzieć wyniki własnych wysiłków oraz możliwości ich wykorzystania i osiągania odpowiednich sukcesów w nauce szkolnej i nie tylko.
Gra i zabawa dydaktyczna staje się rozrywką umysłową, a jej wynik jest naturalną oceną wysiłków ucznia, porównywalną z wynikami innych uczestników zabawy. Aktywność dziecka w formie zabawy jest bardzo pomocna w rozwijaniu zdolności dostrzegania znaczących elementów obserwowanych faktów i zdarzeń, wskazywaniu różnych zależności i związków przyczynowo-skutkowych. Podczas gier i zabaw dzieci przyswajają sobie różne reguły, zapamiętują je i stosują w odpowiednim momencie. Szczególne znaczenie ma dosłowne zapamiętywanie definicji i określeń. Dzięki zabawie reguły gramatyczne, ortograficzne czy matematyczne są przez dzieci lepiej przyswajane.

Gry i zabawy w klasach IV–VI

Wprowadzone do edukacji gry dostarczają świetnej zabawy, mają znaczący wpływ na budowanie poczucia własnej wartości, uczą prawidłowej komunikacji, uruchamiają nie tylko procesy myślowe, lecz także i emocje, co sprzyja uwewnętrznianiu treści, jakie ze sobą niosą. Dlatego warto stosować ten rodzaj nauczania również w klasach IV-VI. Gry, które można stosować na różnego rodzaju zajęciach, pogrupowane zostały na:

• gry integracyjne – ich cechą charakterystyczną jest ruch, niekiedy intensywny,
• gry doskonalące kojarzenie – mają charakter intelektualnych rozrywek, polepszających koncentrację i refleks, wyrabiających spostrzegawczość i poprawiających szybkość kojarzenia oraz zwiększających zasób słów,
• gry rozwijające twórcze myślenie – łamanie schematów myślowych oraz prowokowanie do niekonwencjonalnych zachowań, wypowiedzi i twórczości zwiększa możliwości wykonywania różnych zadań przez grupę,
• gry usprawniające komunikację – pomagają uczestnikom w uświadomieniu barier komunikacyjnych,
• gry budujące poczucie bezpieczeństwa w grupie – im wyższy jest poziom bezpieczeństwa w grupie, tym widoczniejsza jest tendencja poszczególnych członków grupy do zachowań spontanicznych,
• gry uwrażliwiające i doskonalące komunikacją niewerbalną – pomagają grupie w uświadomieniu sobie, że ludzie porozumiewają się nie tylko słowami,
• gra długofalowa – wymaga wielu przygotowań i sporej ilości czasu (nawet całego dnia). Łączy ze sobą elementy zabaw ze wszystkich poprzednich grup.

Zainteresowanych tematyką gier i zabaw odsyłam do następujących pozycji:

1. Drzewiecki M., Współczesna biblioteka szkolna, Warszawa 2001
2. Goźlińska E., Gry edukacyjne, WSiP, Warszawa 2001
3. Goźlińska E., Jak skonstruować grę dydaktyczną, WSiP, Warszawa 2004
4. Pietrasiński Z., Myślenie twórcze, Warszawa 1991
5. Putkiewicz E., Gry symulacyjne w szkole, WSiP, Warszawa 1983
6. Terbet I., Zabawa z ortografią, Wydawnictwo Atmel, Katowice 1994  

Jolanta Smuniewska

Zainteresował Cię artykuł? Więcej podobnych tematów zanjdziesz w publikacji  "Biblioteka – wizytówka szkoły"