start

Artykuł pochodzi z publikacji „Prawo w przedszkolu”

W artykule omówiono przede wszystkim takie zagadnienia, jak: ewaluacja i jej rodzaje, profil spełniania wymagań, projekt ewaluacyjny, jego struktura i założenia, zespół ewaluacyjny. Podano również przykładowy sposób powiązania ewaluacji zewnętrznej z wewnętrzną (oparty na modelu ABC).

Ewaluacja wewnętrzna w przedszkolu

Rozp. MEN o nadzorze pedagogicznym

§ 20.

1. Dyrektor szkoły lub placówki publicznej we współpracy z innymi nauczycielami zajmującymi stanowiska kierownicze, w ramach sprawowanego nadzoru pedagogicznego:

1) przeprowadza ewaluację wewnętrzną i wykorzystuje jej wyniki do doskonalenia jakości pracy szkoły lub placówki.

Projekt i zespół ewaluacyjny

Sprawy związane z przeprowadzaniem w przedszkolu ewaluacji wewnętrznej zostały omówione w § 20−22 rozp. MEN o nadzorze

pedagogicznym.

Proces ewaluacji wewnętrznej jest związany z dwoma pojęciami, które w rozporządzeniu nie zostały wymienione, a mianowicie:

• projekt ewaluacyjny,
• zespół ewaluacyjny.

Pojęcia te natomiast doczekały się już sporej literatury.

Termin projekt jest z pewnością czytelnikom znany. Mimo to warto wymienić podstawowe cechy projektu. Oto one:

• jest przedsięwzięciem „zamkniętym” w określonych ramach czasowych (trwa od… do…);
  
• jest niepowtarzalny;
  
• realizuje się go zespołowo;
  
• realizatorzy projektu są zaangażowani we wszystkie jego etapy: sformułowanie celu, określenie zadań, zaplanowanie ich, wykonanie i oszacowanie efektów;
  
• efektem projektu jest jakiś pozytywny skutek – namacalny (np. nowy program adaptacji dzieci w przedszkolu, model absolwenta placówki) lub abstrakcyjny (np. zmiana zachowań nauczycieli w kontaktach z rodzicami, zmiana postaw rodziców z roszczeniowych na wspierające placówkę).

Tymi samymi cechami charakteryzuje się również projekt ewaluacyjny, z tym jednak, że jest to projekt badawczy. Istotna różnica między

projektami innowacyjnymi czy edukacyjnymi a ewaluacyjnymi polega na tym, że w tych pierwszych nauczyciele są najczęściej realizatorami lub koordynatorami cudzych pomysłów. Natomiast w drugim przypadku − są wykonawcami i koordynatorami badania własnej działalności w przedszkolu. Badawczy charakter projektu ewaluacyjnego przesądza o jego strukturze.

Przykładowa struktura projektu ewaluacyjnego

1. Cele i odbiorcy ewaluacji
   
2. Przedmiot ewaluacji (obszar, wymagania)
   
3. Pytania kluczowe (badawcze)
   
4. Kryteria ewaluacji
   
5. Szczegółowy przedmiot badania
   
6. Źródła informacji
   
7. Metody badawcze
   
8. Narzędzia badawcze
   
9. Próba badawcza
   
10. Harmonogram przebiegu badania
    
11. Zgromadzenie i opracowanie wyników
    
12. Analiza wyników i wypracowanie wniosków
    
13. Raport
    

W literaturze można znaleźć wiele przykładów struktury projektu ewaluacyjnego, które nieznacznie różnią się od siebie. Niektóre etapy są połączone, a inne bardziej rozbudowane. Istota rzeczy jest jednak ta sama¹.

Zamieszczona struktura jest wskazówką do opracowania założeń projektu ewaluacyjnego² – czynności, która poprzedza badanie. Założenia różnią się od siebie w opisie, ale mają taką samą strukturę, bez względu na to, co konkretnie badamy.

Zgodnie z § 8 ust. 1 ewaluacja zewnętrzna jest przeprowadzana zespołowo. Natomiast zgodnie z § 20 ust. 1 dyrektor we współpracy z innymi nauczycielami zajmującymi stanowiska kierownicze przeprowadza ewaluację wewnętrzną. Niestety, nauczycieli na takich stanowiskach w przedszkolu może nie być. Nie oznacza to jednak, że dyrektor osobiście przeprowadzą ewaluację. Do realizacji projektu wymagane jest powołanie zespołu. Mogą go stanowić już dwie osoby.

Warto, by za każdym razem zespół tworzyły inne osoby. W przeciwnym razie pozostali pracownicy mogliby uznać, że nie muszą

interesować się ewaluacją. Dlatego należy rozważyć rotację członków w zespole ewaluacyjnym. Dzięki temu po jakimś czasie wszyscy nauczycieli będą zmuszeni zapoznać się z ewaluacją i być jej czynnymi oraz biernymi uczestnikami.

Danuta Elsner

Podstawy prawne:

• Ustawa o systemie oświaty – Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: DzU 04.256.2572 ze zm.);
  
• Rozp. MEN o nadzorze pedagogicznym – Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 7 października 2009 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (DzU 09.168.1324).

Przypisy:

¹ B. Ciężka, "Planowanie ewaluacji wewnętrznej w szkole wraz z przykładami projektów ewaluacyjnych", materiały „Programu Wzmocnienia Efektywności Systemu Nadzoru Pedagogicznego i Oceny Jakości Pracy Szkoły”, www.nadzorpedagogiczny.edu.pl; D. Elsner, M. Nawrot, "Projekt ewaluacyjny w przedszkolu. Pierwsze przemyślenia", „Management w przedszkolu”, Wydawnictwo Raabe, luty 2010; Z.B. Gaś, "Profilaktyka w szkole", WSiP, Warszawa 2006, s. 212; H. Mizerak, "Efektywna autoewaluacja w szkole…", s. 30.
² Przykładowe założenia projektu ewaluacyjnego: D. Elsner, M. Nawrot, "Projekt ewaluacyjny w przedszkolu. Pierwsze przemyślenia". „Management w przedszkolu”, Wydawnictwo Raabe, luty 2010.
 

Zainteresował Cię artykuł? Więcej podobnych tekstów znajdziesz w publikacji  „Prawo w przedszkolu”