start

Problem opłat za przedszkola dotyczy wszystkich gmin w Polsce, rodziców i administracji rządowej. Nowelizacja ustawy o systemie oświaty jednoznacznie rozstrzygnęła tę kwestię, przyjmując rozwiązanie, że w pierwszej kolejności rada gminy ma ustalić godziny przeznaczone na realizację bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki, a następnie – wysokość opłat za świadczenia realizowane w czasie wykraczającym poza działalność realizowaną bezpłatnie (ponad 5 godzin dziennie). Rodzice bądź opiekunowie prawni powinni ponosić opłaty w takiej części, w jakiej odpowiada to zakresowi świadczeń, z jakich skorzystało dziecko.

Wojewodowie badają uchwały rad gmin dotyczące ustalenia wysokości opłat za świadczenia udzielane przez przedszkola publiczne w czasie przekraczającym wymiar zajęć (5 godzin dziennie) przeznaczonych na bezpłatne nauczanie, wychowanie i opiekę. Wiele z nich już zostało uchylonych. Jakie postanowienia uchwał kwestionują wojewodowie?

Wśród postanowień uchwał zakwestionowanych przez wojewodów można wskazać:

• Pobieranie opłaty stałej.
• Wzór umowy przedszkola z rodzicem załącznikiem do uchwały o opłatach.
• Brak możliwości zwrotu opłat za przedszkole z powodu nieobecności dziecka.
• Wsteczna moc obowiązująca uchwały o opłatach.
• Określenie w uchwale sposobu wnoszenia opłat przez rodziców.
• Karne opłaty za pozostawienie dziecka w przedszkolu ponad zadeklarowany czas.
• Upoważnienie dyrektora przedszkola lub innego organu do dokonywania zwolnień z opłat.
• Określenie w uchwale terminu wnoszenia opłat i sankcje za niedochowanie terminu.
• Brak wskazania w uchwale konkretnych odpłatnych świadczeń.

Nowelizacja ustawy o systemie oświaty nie daje wprost podstawy do zwiększenia opłat za przedszkola. Faktem jest natomiast, że wzrost opłat nastąpił w wielu gminach. Należy podkreślić, że żadna z gmin nie przerzuciła koszów całkowitych, jakie pociąga za sobą prowadzenie przedszkola, na rodziców. Działanie takie byłoby nieuprawnione. Gminie przysługuje prawo zmiany opłat za przedszkola, w tym ich zwiększenie.

Stosunek łączący rodzica (opiekuna prawnego) z przedszkolem to umowa, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego. Stosunek ten ma być ekwiwalentny, tzn. zapłata ma odpowiadać świadczonej usłudze. Wojewodowie mogą przyglądać się wysokości opłat za przedszkola uchwalanych przez gminy. Niemniej jednak, jeśli gmina przedstawi organowi nadzoru wiarygodną kalkulację, z której będzie wynikało, że przyjęte przez nią wyliczenie kosztu świadczonej przez przedszkole usługi uzasadnia określenie opłaty za przedszkole na zaproponowanym przez gminę poziomie, wojewoda nie będzie miał żadnych podstaw do zakwestionowania uchwały określającej taką wysokość opłaty.

Diana Kaczorek
prawnik, legislator

Podstawa prawna:
Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: DzU 2004 nr 256, poz. 2572).

Więcej informacji na temat opłat za przedszkola oraz tego, czy gminy mogły podwyższyć opłaty za przedszkola, znajdą Państwo w Monitorze Prawnym Dyrektora.