W tym miesiącu w szkole

Ładowanie…

Zobacz więcej »

Kalendarz oświatowy
2014 - Lipiec
Po Wt Śr Cz Pt So Nd
 
 
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
     

W tym miesiącu pamiętaj o:

zobacz wszystkie wydarzenia

Ksiegarnia taniej

Prawo

 
Wybór nauczyciela do zwolnienia
04.03.2013

Wybór nauczyciela do zwolnienia

 

Wybierając nauczyciela do zwolnienia, dyrektor ma obowiązek przeanalizować sytuację powstałą w szkole, jak również przyjąć uzasadnione kryteria wyboru.

 

Maj to miesiąc, w którym najczęściej dyrektorzy szkół korzystają z art. 20 Karty Nauczyciela – zarówno w stosunku do nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania, jak i umowy o pracę.

W świetle tego przepisu dyrektor szkoły w razie:

  •  całkowitej likwidacji szkoły rozwiązuje z nauczycielem stosunek pracy,
  •  częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć rozwiązuje z nim stosunek pracy lub,  na wniosek nauczyciela, przenosi go w stan nieczynny. Nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania może wyrazić zgodę na ograniczenie zatrudnienia w trybie określonym w art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela.

Dyrektor szkoły, zanim podejmie decyzję i wręczy nauczycielowi definitywne wypowiedzenie stosunku pracy, może zaproponować nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie mianowania ograniczenie etatu. Taka możliwość istnieje, gdy dla tego nauczyciela jest niepełne pensum, jednak nie mniejsze niż ½ etatu.

 

W tym przypadku nauczyciel sam decyduje, czy chce pracować w zmniejszonym wymiarze, czy też nie. Należy jednak pamiętać, że jeżeli nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania nie wyrazi zgody na ograniczenie zatrudnienia w trybie określonym w art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela, wówczas stanowisko nauczyciela nie może stanowić wyłącznego kryterium wyboru go do zwolnienia na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela – patrz wyrok Sądu Najwyższego z 3 października 2006 r. (sygn. III PKN 57/06).

 

Po wyjaśnieniu, czy istnieją możliwości zmniejszenia wymiaru zatrudnienia niektórym nauczycielom, dyrektor podejmuje decyzję o wypowiedzeniu stosunku pracy.

 

Przykład 1
Dla Pana Kazimierza, nauczyciela geografii w gimnazjum, od nowego roku szkolnego 2012/2013 było wyłącznie 10 godzin zajęć lekcyjnych. Nie było również możliwości uzupełnienia etatu w innej szkole. Dlatego też w kwietniu 2012 r. dyrektor zaproponował Panu Kazimierzowi ograniczenie etatu w okresie od 1 września 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r. Pan Kazimierz nie przyjął propozycji dyrektora. Konsekwencją tej decyzji było wręczenie Panu Kazimierzowi wypowiedzenia definitywnego.

 

Wybór nauczyciela do zwolnienia
Nie ma żadnych wątpliwości co do wyboru nauczyciela, gdy rozwiązanie stosunku pracy następuje z powodu całkowitej likwidacji szkoły. Pojawiają się one, w sytuacji gdy przyczyną wypowiedzenia jest częściowa likwidacja szkoły lub zmiany organizacyjne powodujące zmniejszenie liczby oddziałów w szkole czy zmiany planu nauczania, które uniemożliwiają zatrudnienie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć.

 

W piśmiennictwie istnieje pogląd, zgodnie z którym rozwiązanie umowy o pracę może nastąpić wówczas, gdy istnieje związek przyczynowy między zmianami organizacyjnymi szkoły a brakiem możliwości dalszego zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć. Taki związek nie występuje, jeżeli pozostali nauczyciele zatrudnieni w tej szkole w tej samej specjalności w planie organizacyjnym szkoły mają przydzieloną taką liczbę godzin ponadwymiarowych, że możliwe byłoby zatrudnienie zwalnianego nauczyciela w pełnym wymiarze godzin. Dlatego słuszny wydaje się pogląd, zgodnie z którym dla oceny zaistnienia przesłanek określonych w art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela nie ma znaczenia to, czy zmniejsza się ogólna liczba zatrudnionych nauczycieli, ale to, czy wszyscy nauczyciele danej specjalności mogą być zatrudnieni w pełnym wymiarze zajęć po przeprowadzonych zmianach organizacyjnych.

 

Dyrektorzy, dokonując wyboru nauczyciela do zwolnienia, powinni zastosować odpowiednie kryteria, ponieważ określony wybór może być zakwestionowany przez sąd pracy, który uzna, że wybór był dowolny bądź dyskryminujący. Dlatego też działania dyrektora w tym zakresie nie mogą być dowolne, ale powinny być skutkiem konkretnego stanu faktycznego.

 

Kryteria wyboru
Ustalenie kryteriów wyboru nauczyciela do zwolnienia pozostaje w wyłącznej kompetencji dyrektora szkoły. Jak już wspomniano wyżej, przy wyborze nauczycieli do zwolnienia, dyrektor powinien dokładnie przeanalizować sytuację zaistniałą w placówce i przyjąć uzasadnione kryteria zwalniania. Potwierdzają to orzeczenia Sądu Najwyższego – m.in.. wyrok z 27 listopada 1997 r. (sygn. I PKN 399/97) czy wyrok z 7 września 1994 r. (sygn. I PRN 56/94).

 

Jak uznał w orzecznictwie Sąd Najwyższy, do przesłanek, którymi powinien kierować się dyrektor przy wyborze nauczyciela do zwolnienia z przyczyn określonych w art. 20 Karty Nauczyciela, należy zaliczyć:

  •  ocenę pracy nauczyciela – dyrektor powinien wybrać do zwolnienia nauczyciela, którego praca jest najniżej oceniana zarówno przez pracodawcę, jak i uczniów oraz rodziców – patrz wyrok z 11 września 2001 r. (sygn. I PKN 610/00) oraz wyrok z 5 listopada 1998 r. (sygn. I PKN 420/98);
  •  kwalifikacje zawodowe nauczyciela – dyrektor, dokonując porównania kwalifikacji zawodowych nauczycieli, bierze pod uwagę nie tylko poziom wykształcenia, ale również praktykę w nauczaniu danego przedmiotu – patrz wyrok z 10 stycznia 2002 r. (sygn. I PKN 771/00);

 

Przykład 2
W szkole podstawowej w klasach IV–VI od nowego roku szkolnego zmniejszy się liczba dzieci, co spowoduje, że dyrektor będzie zmuszony do zwolnienia jednego nauczyciela spośród 4 nauczycieli języka polskiego. Kwalifikacje nauczycieli do nauczania przedmiotu są na tym samym poziomie. Ogólny staż pracy tych nauczycieli wynosi od 14 do 20 lat, w tym nauczania języka polskiego od 10 do 14 lat. Dokonując wyboru nauczyciela do zwolnienia, dyrektor kierował się przede wszystkim najkrótszym stażem uprawniającym do nauczania języka polskiego. Takim stażem legitymuje się Pan Stanisław, którego wprawdzie ogólny staż pracy w zawodzie wynosi 20 lat, jednak jako nauczyciela przedmiotu tylko 10 lat.

 

  • nieobecności nauczyciela w pracy – jak uznał Sąd Najwyższy w wyroku z 22 września 2000 r. (sygn. I PKN 29/00), długotrwałe nieobecności nauczyciela, które dezorganizują pracę szkoły, mogą uzasadniać wybór nauczyciela do zwolnienia z pracy;
  • podstawę nawiązania stosunku pracy z nauczycielem – to kryterium może stanowić uzasadnienie rozwiązania stosunku pracy, jeśli inne kryteria nie pozwalają na jednoznaczną ocenę przydatności nauczyciela do dalszej pracy. W pierwszej kolejności do zwolnienia należy wybrać nauczyciela zatrudnionego na podstawie umowy o pracę – patrz wyrok z 11 stycznia 2005 r. (sygn. I PK 159/04).

 

Przykład 3
Dyrektor szkoły podstawowej będzie zmuszony do rozwiązania stosunku pracy z dniem 31 sierpnia 2013 r. z jednym z nauczycieli z klas I–III. Po wstępnej weryfikacji zostało dwóch nauczycieli, którzy posiadają ten sam poziom kwalifikacji i na takim samym poziomie jest oceniana ich praca zarówno przez dyrektora, jak i rodziców. Jedynym kryterium, które ich różni, jest podstawa nawiązania stosunku pracy. Pani Karolina jest zatrudniona na podstawie mianowania, natomiast Pani Wiesława na podstawie umowy o pracę. Podejmując ostateczną decyzję, dyrektor do zwolnienia wybrał Panią Wiesławę.

 

Odwołanie się nauczyciela od decyzji
Nauczyciel, który nie zgadza się z dokonanym przez dyrektora wyborem do zwolnienia, może odwołać się do sądu pracy – ma na to 7 dni od otrzymania wypowiedzenia. Wówczas sąd będzie badał, czy wybór takich kryteriów uzasadniających zwolnienie nauczyciela jest prawidłowy.

 

Joanna Skrobisz - prawnik – specjalistka prawa pracy i prawa oświatowego

 

Podstawa prawna:
Ustawa z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) – art. 20 ust. 1 pkt 2.

 

 

Artykuł pochodzi z publikacji "Monitor Kadrowo-Płacowy dla Oświaty".

 

 

Zainteresował Cię artykuł?

Chciałbyś otrzymywać podobne treści jako pierwszy?
Zapisz się na bezpłatny newsletter. Dwa razy w miesiącu otrzymasz powiadomienia o nowych artykułach.

Adres e-mail*:
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Wydawnictwo Raabe Sp. z o.o. z siedzibą przy ul. Młynarskiej 8/12, 01-194 Warszawa, w celach marketingowych, a w szczególności zgadzam się na otrzymywanie informacji handlowej przesyłanej drogą elektroniczną. Mam prawo do wglądu i poprawiania moich danych osobowych.
Wasza ocena: 3.8
Oceń:
Nasze strony:
Księgarnia Wydawnictwa Raabe Edupress - Czasopisma dla nauczycieli Instytut Raabe - Szkolenia dla nauczycieli Twoje Lekcje Wydawnictwa Pastoralne Freebooki - darmowe publikacje
Nasze portale:
Dyrektorium - Platforma Zarządzania Szkołą PortalPrzedszkolny.pl - Z myślą o dyrektorze przedszkola Pastoralis - od księży dla księży SpecPiel.pl - testy specializacyjne dla pielęgniarek
Eksperci w Oświacie 2010. Copyright by Dr Josef RAABE Spółka Wydawnicza Sp. z o.o.
Realizacja: Ideo Powered by: CMSEdito