start

Wczesne doświadczenia społeczne dzieci wpływają na ich funkcjonowanie w dorosłym życiu. Podczas kontaktów zarówno z rówieśnikami, jak i z dorosłymi utrwalają się nabyte we wczesnym dzieciństwie zachowania. Dlatego tak ważne miejsce w życiu małego człowieka zajmuje instytucja przedszkolna, umożliwiająca wszechstronny rozwój dziecka. Celem edukacji przedszkolnej jest osiągnięcie przez nie dojrzałości szkolnej. Współdziałanie z rodziną jest kluczowym działaniem wspomagającym ten etap w życiu małych dzieci.

 

W jaki sposób złagodzić negatywne doznania, zapewniając jednocześnie dzieciom tak istotne w tej sytuacji poczucie bezpieczeństwa? Jakie zastosować metody i formy pracy? Oto podstawowe pytania nasuwające nam się podczas opracowywania programu adaptacyjnego i projektu edukacyjnego pod nazwą „Miś”.

 

Płakania – co to takiego?

 

Każdy człowiek, nawet najmłodszy, ma prawo do wyrażania swoich uczuć. Nie ma nic gorszego, jak uspokajanie malucha słowami nie płacz, kiedy on właśnie tylko tego chce. Postanowiłyśmy pozwolić dzieciom na wypłakiwanie tęsknoty za domem, mamą i tatą, ale w komfortowych warunkach, w miejscu intymnym, stworzonym wyłącznie do tego celu.

 

W naszym Misiakowie powstała „płakalnia”. Kącik, w którym króluje pocieszyciel – miś Bazyli, jest odizolowany od reszty sali szafeczkami, wyłożony materacami i ogromną ilością poduszek. Na wyposażeniu jest również pudełko chusteczek. Sposób wydawać się może rewolucyjny, ale zapewniamy, że sprawdził się w naszym przedszkolu znakomicie.

 

Branie na ręce szlochających dzieci, szczególne zajmowanie się nimi, wywołuje w grupie epidemię – każdy chce być przytulany, noszony, zabawiany. Okazując wyjątkowe zainteresowanie płaczkom, dajemy sygnał innym dzieciom, że jest to zachowanie nagradzane. Jednak aby skrócić ten okres „rozpaczliwej” adaptacji znacznie skuteczniejsze będzie interesowanie się dziećmi doskonale radzącymi sobie i samodzielnymi. Wspólne zabawy z nauczycielką, jej pochwały za najmniejsze nawet przejawy aktywności, utwierdzają maluchy w przekonaniu, że jest to najlepszy sposób zwrócenia na siebie jej uwagi. Co prawda wymaga to dużego samozaparcia i konsekwencji ze strony opiekunów, ale zaręczamy, że przynosi wspaniałe rezultaty.

 

Nasze zainteresowanie rozpaczającymi dziećmi postanowiłyśmy ograniczyć do nauczenia ich radzenia sobie z negatywnymi emocjami poprzez ich rozładowywanie. Temu celowi miała służyć „płakalnia”, miejsce inne od wszystkich. Nikt nie ma w domu dwumetrowego misia i dwudziestu pięciu poduszek. Odmienność miejsca od wszystkich wcześniej poznanych powoduje zaskoczenie, zainteresowanie i fascynację dzieci. Chwilowa izolacja od licznych rówieśników również działa kojąco na napięte nerwy maluchów. Nauczycielka może zaglądać do płakalni, ale dziecku wydaje się, że schowane jest tam przed całym światem.

 

Jak sama nazwa wskazuje płakalnia ma być wykorzystywana do płakania, bez względu na przyczynę. O jej skuteczności przekonał nas trzyletni Piotruś, który co prawda nie tęsknił za mamą, ale z dużą trudnością podporządkowywał się wymaganiom życia w przedszkolnej społeczności. Swój bunt i niezgodę na polecenia i zasady wyrażał krzykiem, płaczem i obrażaniem się. Oczywiście miał do tego prawo, ale tylko w płakalni, z której szybko wychodził, prosząc: już nie płaczę, weź mnie na rączki. Siedząc spokojnie na kolanach nauczycielki, był chętny do rozmowy i otwarty na propozycje padające z naszej strony, a także skłonny przyjąć racjonalne argumenty za i przeciw określonym formom zachowania się. Mały tyran w kilka dni nauczył się, że krzykiem nic z nami nie załatwi.

 

Główne założenia projektu adaptacyjnego

 

W trosce o dobro każdego malucha opracowałyśmy program uwzględniający wszystkie czynniki mające wpływ na przebieg tego procesu. Hasło przewodnie całego programu brzmi:

„Jakże miło i wesoło przedszkolaczkiem być, czyli witamy w Misiakowie!” Wiedzę do jego opracowania czerpałyśmy zarówno z literatury pedagogicznej, jak i z własnego doświadczenia. Inspiracją dla nas był także stworzony w grupie sześciolatków i wdrożony w życie w poprzednim roku szkolnym projekt edukacyjny „Pamiętnik lwa Leona”.

 

 

Metody i formy realizacji projektu

 

Zrealizowanie założonych celów jest możliwe dzięki zastosowaniu różnorodnych sposobów pracy. W ich doborze uwzględniałyśmy nie tylko aktualny rozwój maluchów, ale brałyśmy pod uwagę także wszystkie konteksty przystosowawcze dzieci na tym etapie rozwoju. Małe dziecko najlepiej przyswaja sobie nowe umiejętności poprzez naśladowanie i eksperymentowanie, zatem najbardziej pożądane jest użycie metod aktywizujących, zarówno w trakcie samych sytuacji edukacyjnych, jak i spotkań z rodzicami. Hasłem przewodnim dla naszej grupy maluchów jest nadana nazwa „Misiakowo”.

 

 

Metody i formy pracy stosowane podczas spotkań adaptacyjnych:

• aktywizujące,

Baw się z nami w Dniu Matki Nic nie zastąpi radości dziecka, jaką jest wspólna zabawa z mamą. Dzień Matki – 26 maja – jest doskonałą okazją do tego, aby zorganizować w przedszkolu spotkanie dla mam i ich dzieci, może być ono niezapomnianym wydarzeniem, pełnym radości i beztroski. czytaj więcej>>

• projektowanie sytuacji edukacyjnej,
  
• pokaz połączony z przeżyciem,
  
• zabawy relaksacyjne,
  
• zabawy integracyjne,
  
• metoda projektu.

 

Formy i sposoby realizacji:

 

• dni otwarte – indywidualne zwiedzanie przedszkola,
  
• spotkanie z rodzicami – pierwsze spotkanie informacyjne,
  
• rozmowy indywidualne,
  
• prezentacja literatury fachowej dla rodziców,
  
• zestaw ulotek informacyjnych,
  
• misiakowa skrzynka pytań,
  
• płakalnia u misia Bazylego,
  
• spotkania adaptacyjne dzieci i rodziców:

– miś Bazyli wita dzieci w przedszkolu,

– zabawy Misiaków w ogrodzie przedszkolnym i w sali,

– starszaki z wizytą u przyszłych przedszkolaków,

– sierpniowe zabawy Misiaków,

• tablica informacyjna Misiaków – kącik dla rodziców,
  
• pasowanie na Misiaka Przedszkolaka – zakończenie etapu adaptacji.
  

 

 

Scenariusze spotkań adaptacyjnych

 

 

1. Miś Bazyli wita dzieci w przedszkolu

 

Cele:

 

• zapoznanie dzieci z misiem Bazylim,
  
• poznanie pań pracujących w grupie,
  
• stworzenie miłej, przyjaznej atmosfery.

 

Przebieg spotkania:

 

• Powitanie wszystkich w sali przedszkolnej – zaprezentowanie się nauczycielek i pracownika obsługi.
  
• Prezentacja misia Bazylego – grupowej maskotki, zaznajomienie z nazwą grupy: Misiakowo.
  

 

Jestem miś Bazyli,

Co nigdy się nie myli.

Kocham wszystkie dzieciaki,

A najbardziej uśmiechnięte Misiaki

 

Miś Bazyli wita się z dziećmi słowami: Mam na imię Bazyli, a Twoje imię jak brzmi? Następnie nauczycielka wręcza dziecku wizytówkę z napisanym imieniem i znaczkiem rozpoznawczym.

 

• Zabawa ruchowa Stary niedźwiedź – dzieci i rodzice ustawieni w dużym kole idą po jego obwodzie, wspólnie śpiewając znane wszystkim słowa piosenki. W środku koła siedzi miś Bazyli, który przy pomocy nauczycielki zaprasza do środka kolejno wybierane dzieci.
• Zabawy swobodne w sali z wykorzystaniem dostępnych zabawek, m.in. lalki, maskotki, wózki, samochody.
  
• Zabawa słowno-ruchowa Balonik – każde dziecko otrzymuje balonik, który rodzice nadmuchują, następnie flamastrami rysują na nim przyznany dziecku wcześniej znaczek rozpoznawczy. Wspólna zabawa do słów:

 

Baloniku mój malutki,

rośnij duży, okrąglutki.

Balon rośnie, że aż strach,

przebrał miarę, no i trach.

 

• Zabawy przy muzyce.
  
• Rozmowy z rodzicami – udzielanie wskazówek i porad.

Powitanie lata: 22 czerwca Przebieg uroczystości   Zabawy wstępne   A. Przychodzący goście otrzymują dwa jednakowe znaczki – jako bilet wstępu – dla siebie i dla dziecka (po występach dzieci także... czytaj więcej>>

 

 

2. Zabawy Misiaków w ogrodzie przedszkolnym

 

Cele:

 

• poznanie ogrodu i placu zabaw naszego przedszkola,
  
• zapoznanie ze sprzętem i sposobami korzystania z niego,
  
• zwrócenie uwagi na przestrzeganie podstawowych zasad bezpieczeństwa.

 

Przebieg spotkania

 

• Powitanie wszystkich w ogrodzie przedszkolnym – każde dziecko otrzymuje słoneczko (rodzic pisze na nim imię dziecka i przyczepia do bluzeczki).
  
• Maszerowanie po alejkach w ogrodzie w rytm wiersza:

 

Idzie Jaś, idzie Staś,

idzie też Marysia.

Wszyscy dziś grzeczni są,

i nie tylko dzisiaj.

Tup, tup, tup, tup, tup, tup,

daleko wędrują,

Hop, hop, hop ,hop, hop, hop,

lekko podskakują.

 

• Spacer wokół przedszkola, oglądanie budynku, zieleni, poszczególnych sektorów na placu zabaw, wyposażenia w sprzęt terenu zabaw dla dzieci najmłodszych – przestrzeganie zasady nieoddalania się z wyznaczonego miejsca oraz bezpiecznego korzystania z urządzeń terenowych.
• Kolorowy tor przeszkód – dzieci z opiekunami pokonują prostą, specjalnie przygotowaną ścieżkę zdrowia. Oto kolejne przeszkody:
  

– slalom – przejście rodziców i dzieci między drzewami,
–- wąska przestrzeń – rodzice pomagają dzieciom przełożyć przez siebie szarfę,
– tunel – rodzice i dzieci pokonują tunel (przejście pod umieszczonym na terenie ogrodu drewnianym statkiem),
– toczenie piłki – rodzice i dzieci turlają piłkę do wyznaczonego miejsca i powracają tą sama drogą,
– przeszkoda – rodzice pomagają dzieciom wejść po schodkach na zjeżdżalnię i zjechać z niej,
– niespodzianki – nagroda dla dziecka umieszczona w woreczku.

• Pożegnanie.

 

 

3. Misiakowe zabawy w sali

 

Cele:

 

• ponowne przywitanie się dzieci z misiem Bazylim, utrwalenie imion,
  
• stworzenie przyjaznej atmosfery.

 

Przebieg spotkania

 

• Powitanie w sali przedszkolnej – zaproszenie wszystkich do pociągu Misiaków. Dzieci wspólnie z rodzicami tworzą pociąg, ustawiając się za misiem Bazylim. Pociąg jedzie w rytm popularnej piosenki Jadą, jadą misie…
  

 

Jadą, jadą misie,

Tra la, la, la, la,

Śmieją im się pysie,

Ha ha, ha, ha, ha !

Przyjechały do lasu,

Narobiły hałasu,

Przyjechały do boru,

Narobiły rumoru.

Jadą, jadą misie,

Tra la, la la, la,

Śmieją im się pysie,

Ha ha, ha, ha, ha!

 

• Zabawa "Przywitaj się z Misiem!" (odbijanie mokrych rąk na bibułce uformowanej w kształcie misiowej łapy). Po wykonaniu tej czynności zaproszenie rodziców i dzieci do łazienki, odszukanie swojego znaczka rozpoznawczego, wycieranie rączek własnym ręcznikiem.
• Uśmiech – zabawa integracyjna.

Wysyłam do Was powitalny promyk uśmiechu, który powróci do mnie w pośpiechu.

Wszyscy siedzą w krąg na dywanie, dzieci na kolanach rodziców. Nauczycielka dotyka ramienia dziecka i rodzica, uśmiecha się, wypowiadając wiersz. Kolejno wszyscy przekazują sobie uśmiech.

• Zabawy swobodne w sali z wykorzystaniem dostępnych zabawek, m.in. lalki, maskotki, wózka, samochodu.
  
• Zabawy z rodzicami przy muzyce z kasety „Piosenki dla najmłodszych”.
  
• Pożegnanie i zaproszenie na następne spotkanie – udzielanie porad i wskazówek.

 

 

4. Starszaki z wizytą u przyszłych przedszkolaków

 

Cele:

 

• stworzenie sytuacji sprzyjającej nawiązywaniu kontaktów ze społecznością przedszkolną,
  

Zajęcia adaptacyjne w przedszkolu Zajęcia adaptacyjne organizowane są w przedszkolach nie tylko z myślą o dzieciach trzyletnich, lecz także o wszystkich tych, które po raz pierwszy mają przekroczyć próg placówki. Adaptacja... czytaj więcej>>

• zapewnienie dziecku poczucia bezpieczeństwa,
  
• nawiązanie komunikacji niewerbalnej.

 

Przebieg spotkania

 

Powitanie wszystkich w sali przedszkolnej – starszaki wchodzą ze śpiewem:

 

Witamy Was, witamy Was!

Na zabawę już czas.

Jestem ja, jesteś ty,

raz, dwa, trzy!

 

• Starszaki prezentują maskotkę swojej grupy – lwa Leona, wręczają maluchom jego portret z podpisem Lew Leon wita Misiaki, śpiewają piosenkę Lew jest silny...”, następnie zapraszają do zabawy rodziców i dzieci.
  
• Zabawa integracyjna – wszyscy siedzą w krąg, starszak rzuca „kropelkę” do malucha mówiąc:
  

– Mam na imię Klaudia, rzucam kropelkę do… (tu dziecko podaje imię), a następnie rodzic odrzuca „kropelkę” do starszaka.

• Zabawa przy piosence Miś różowy, miś pluszowy.

Starszaki zapraszają maluchy do wspólnej zabawy, zakładają im na głowę opaski przedstawiające misia. W pierwszej zwrotce idą parami po sali. W drugiej – parami obracają się w małych kółeczkach. W trzeciej znów maszerują parami po sali.

 

Miś różowy, miś pluszowy

zbuntował się dziś.

Chce iść także do przedszkola,

tak, jak chodzi Krzyś.

Wziął Krzyś misia w obie ręce:

„Po co pójdziesz tam?”

–„Będę bawił się wesoło

i nie będę sam”.

– „Gdy tak prosisz, to już chyba

zabiorę cię dziś”.

I tak zaczął do przedszkola

chodzić z Krzysiem miś.

 

• Starszaki oprowadzają dzieci i ich rodziców po przedszkolu – maluchy odszukują w szatni swój znaczek rozpoznawczy.
  
• Rozmowy z rodzicami – udzielanie porad i wskazówek.
  
• Pożegnanie maluchów przez starszaki słowami: Do widzenie, do widzenia, do miłego zobaczenia.

 

To spotkanie zasługuje na szczególne podkreślenie. Na ogół rodzice oddając dziecko po raz pierwszy w obce ręce, przeżywają to bardzo, czasami silniej niż ich pociechy. Potrzebują wsparcia i pewności, że nauczycielki to osoby kompetentne, życzliwe, najlepsze dla ich dzieci. Najbardziej wiarygodne referencje mogą nam wystawić nasi absolwenci. Kończące przedszkole starszaki są najlepszym świadectwem naszych osiągnięć. Dobrze wychowane, pewne siebie, swobodne w kontakcie z obcymi ludźmi, demonstrujące silne przywiązanie do nauczycielek, życzliwie nastawione do młodszych kolegów, mogą rozwiać największe nawet obawy „nowych” rodziców i dać im przyszłościowy wizerunek własnych dzieci.

 

 

Jolanta Mirosławska, Dorota Lesiak

 

Fragment artykułu pochodzi z poradnika "Edukacja w przedszkolu"

  

 

Czytaj również:

 

O zajęciach adaptacyjnych w przedszkolu

 O formach wspomagania dzieci w adaptacji do przedszkola