start

Liczba uczestników: dowolna

Miejsce: ogród przedszkolny

Pomoce dydaktyczne: koce, plany ogrodu dla patroli zwiadowczych, kredki, sztywne podkładki pod kartki, grzechotka, zegarek, ekwipunek eksperymentatora: torba, 2 metalowe łyżki, 2 czerwone cegły, 2 płytki glazury, 2 fragmenty tkaniny zasłonowej okiennej, 2 kawałki srebrnej folii aluminiowej, plik kartek białego papieru, 2 arkusze gazety, karta pracy A4 czarno-biała (rozrzucone na kartce obrazki przedmiotów: ceglany murek; kamień; karoseria samochodu; klamka w drzwiach; furtka z metalowych prętów; zasłony okienne; czapeczka z daszkiem; czapka zrobiona w tradycyjny sposób z gazety; koszulka typu T-shirt; letnia sukienka), tekst polecenia na karcie pracy: "Pokoloruj te przedmioty, które najszybciej nagrzeją się na słońcu".
 

Cele

• Poznawanie wpływu ciepła słonecznego na żywe organizmy.
• Uzmysłowienie konieczności skutecznego chronienia się przed promieniowaniem słonecznym i przegrzewaniem.
• Wyróżnienie dobrych i słabych przewodników ciepła.
• Wyrabianie nawyku do odpowiedniego dawkowania aktywności i odpoczynku w upalne dni.
• Wdrażanie do realizacji przedsięwzięć badawczych według określonego planu i zgodnie z założonym celem.

I. Przygotowanie

Plany ogrodu przygotuj z dziećmi wcześniej, np. podczas zajęć pod przykładowym tytułem „Znam swój ogród”. Na plany niesione będą charakterystyczne miejsca, np.: dziki trawnik, ptasia stołówka, spróchniały pień, ogrodzenie, grupa drzew, kącik meteorologiczny, warzywnik, sad, klomby, wzniesienia, ziołowy ogród, krzewy itd. Dzieci – na podstawie penetracji terenu – narysują plany ogrodu, rodzaj mapek terenowych. Będą to prawdopodobnie proste widoki fragmentów ogrodu, niekoniecznie rzuty pionowe.

II. Przebieg

1. Rozmowa przygotowująca do eksperymentu. W słoneczny, letni dzień wybierz się z dziećmi w podróż badawczą. Zabierz ze sobą do torby „zagadkowe” przedmioty: sztućce, dwa komplety cegieł, płytek glazury, fragmentów jasnej tkaniny zasłonowej, kawałków srebrnej folii aluminiowej, kartek białego papieru, arkuszy gazet. Posadź dzieci w krąg i zaproś do omówienia zawartości torby. Opiszcie wygląd przedmiotów, przeznaczenie i cechy fizyczne. Zwróć szczególną uwagę na ich ciepłotę, którą można zbadać dotykiem (np. cegły będą dużo chłodniejsze w dotyku od papieru, a folia aluminiowa szybko się nagrzeje od otaczającego ją powietrza). Zapytaj: Jak myślicie, czy przedmioty gromadzą ciepło (absorbują)? Pozwól dzieciom na dywagacje i nie sugeruj odpowiedzi.

2. Zainicjowanie eksperymentu. Zachęć dzieci do eksperymentowania: Południe, to środek dnia. W godzinach południowych słońce grzeje najmocniej. Niedługo będzie bardzo gorąco. Spróbujmy sprawdzić, czy nasze przedmioty gromadzą ciepło. Jeden komplet rzeczy wystawimy na bezpośrednie działanie słońca, drugi pozostawimy w cieniu. Przyjdziemy tu po dwóch godzinach i sprawdźmy, co się dzieje. Wykonajcie zaplanowane czynności. Pamiętaj, żeby wybrać takie stanowiska nasłonecznione i zacienione, które nie zmieniają się z biegiem dnia.

Uwaga: Ustal z dziećmi, że południe to godzina 12.00 i pora obiadu w przedszkolu. O tej porze latem lepiej przebywać w zacienionych pomieszczeniach i pić płyny. Dzieciom potrzebny jest poobiedni relaks w obniżonej temperaturze, bo uchroni je to przed nadmiernym zmęczeniem i brakiem chęci do dalszej zabawy.

3. Zabawa badawcza „Gdzie jest najwięcej słońca w ogrodzie przedszkolnym przed południem?”. Podziel dzieci na patrole zwiadowcze. Rozdaj plany ogrodu oraz czerwone i niebieskie świecowe kredki. Poproś, żeby zespoły znalazły w terenie i zaznaczyły na mapkach kolorem czerwonym miejsca mocno nasłonecznione, a kolorem niebieskim – miejsca zacienione. Powiedz dzieciom, że znakiem do zakończenie poszukiwań będzie dźwięk grzechotki. Wyznacz też miejsce zbiórki, najlepiej chłodne i nienasłonecznione. Zaproś dzieci do omówienia działań patroli zwiadowczych. Omów zaznaczenia na planach. Ustal z dziećmi, które miejsca są dobre do odpoczynku i zabaw dla dzieci. Zapytaj, dlaczego.

4. Weryfikacja wyników zabawy badawczej. Zorganizuj z dziećmi wyprawę do miejsc zaznaczonych na planach. Poproś, żeby opisały stan ziemi, piasku, trawy, i innych roślin narażonych na intensywną operację słoneczną. Zachęć do badań dotykowych. Wyjaśnij przy okazji, że światło słoneczne jest niezbędne do życia na ziemi, ale nadmiar ciepła może wyrządzić krzywdę roślinom, zwierzętom i ludziom. Rośliny należy podlewać. Ludzie i zwierzęta muszą się chronić przed upałem w cieniu i pić dużo wody. Teraz pora na obejrzenie miejsc zacienionych i określenie różnic w stosunku do stanowisk nasłonecznionych. Zaproponuj wymyślenie specjalnych nazw dla miejsc z miłym cieniem. Inspirujące przykłady nazw: „Kącik relaksacyjny”, „Spokojny zakątek”, „Pod parasolem lipy”, „Gościnny dąb”.

5. Relaks w cieniu. Rozłóż koce np. w „Spokojnym zakątku” i połóżcie się na nich. Po chwili relaksu poproś dzieci, żeby się zastanowiły, dlaczego jest tu przyjemnie. Porozmawiaj z nimi o tym. Porusz przy okazji temat negatywnego wpływu promieniowania słonecznego i upału na organizm człowieka i sposobów ochrony przed słońcem.

6. Zakończenie eksperymentu z nagrzewaniem przedmiotów. Po odpoczynku zaproś dzieci do sprawdzenia wyników eksperymentu. Skierujcie się najpierw do miejsca zacienionego i zachęć dzieci do zbadania ciepłoty przedmiotów. Temperatura wszystkich obiektów, badana dotykiem, będzie wyrównana. Następnie przejdźcie do miejsca nasłonecznionego i powtórzcie badanie. Poproś o zachowanie ostrożności w czasie dotykania nagrzanych przedmiotów. Zadaniem dzieci będzie wskazanie przedmiotów najcieplejszych i tych mniej nagrzanych. Najwięcej ciepła zgromadzą obiekty metalowe i ceramiczne – to dobre przewodniki ciepła. Jasny papier i tkanina nagrzeją się w mniejszym stopniu.

Wniosek: Przyjmując, że niektóre przedmioty absorbują mniej ciepła, a nawet odbijają promienie słoneczne, można zrozumieć, dlaczego należy nosić na głowie tekstylne kapelusze i czapki, chronić się przed słońcem pod parasolami i zasłaniać w południe okna mieszkań zasłonami i roletami.

III. Zakończenie

Zaproś dzieci ponownie do cienia na koce, żeby w bezpiecznej temperaturze wypełniły karty pracy według Twoich wskazówek i utrwaliły wiadomości na temat wpływu słońca na środowisko człowieka.
 

Monika Bachańska

Scenariusz pochodzi z poradnika Eksperymenty i zabwy przyrodnicze w przedszkolu. NOWOŚĆ!