Teatralna metafora zawarta w tytule nie jest bez znaczenia. Nauczyciel na początku roku szkolnego ma premierowe wystąpienie przed klasą (klasa go już zna z poprzednich lat pracy, ale na nowo musi się z nim „oswoić” po przyjemnościach wakacyjnej przerwy). Jeśli jest to nowa klasa, to kontakt z nią ma charakter prapremierowy. Uczniowie nie znają jeszcze nauczyciela, a i on dopiero będzie ich poznawał. Choć prapremiera wydaje się zadaniem trudniejszym niż premiera, to wszystkim zależy (nauczycielowi i uczniom), żeby „spektakl” (początek wspólnej pracy: nauczania i uczenia się) był udany.
Zapoznanie się z uczniami
Pierwsza lekcja na początku roku szkolnego z nową klasą musi posłużyć głównie zapoznaniu się z uczniami. Nazwiska z listy obecności mają zacząć kojarzyć się nauczycielowi z osobami uczniów. On sam także ma przestać być anonimowy i brać udział w ćwiczeniach na zapoznanie się. Oczywiście, gdy nauczyciel spotyka się po wakacjach z klasą, z którą już pracował, chodzi raczej o odnowienie kontaktu i stworzenie dobrej atmosfery dla rozpoczynającej się pracy.
|
Praca w grupach staje się formą bardzo popularną w polskich szkołach. W praktyce, w zależności od typu lekcji, występują różne jej odmiany. Nauczyciele organizują zespoły do pracy stałej lub okazjonalnej, wychodząc z założenia, że jest to forma sprzyjająca realizacji różnorodnych celów. czytaj więcej >>
|
Zapoznawanie się może przyjąć różne formy (zależnie od wieku uczniów, czasu, itp.). Może, na przykład, przybrać formę tylko przedstawiania się lub krótkiej autoprezentacji. Pomijam tu elementy integracji uczniów, gdyż jest to cel pierwszych godzin wychowawczych.
Przykładowe ćwiczenia na zapoznanie się:
- Runda imion (każdy podaje swoje imię i nazwisko). W młodszych klasach można to urozmaicić. W klasie łączą się w grupy uczniowie o tych samych imionach, a potem każdy
z uczniów z danej podgrupy przedstawia z imienia i nazwiska po kolei innych kolegów nauczycielowi: Proszę Pani/Pana to jest…. W klasach starszych można poprosić uczniów, aby w rundzie powiedzieli coś o sobie, co chcą, żeby po wakacjach usłyszeli koledzy i koleżanki oraz nauczyciel. Zadaniem nauczyciela w nowej klasie może być próba powtórzenia imion wszystkich uczniów.
· Rundy imion mogą być poszerzone o odpowiedź na jedno lub kilka pytań, albo uzupełnienie zdań:
- Najfajniejsza rzecz, która zdarzyła mi się podczas wakacji, to…
- W tym roku szkolnym najbardziej liczę na…
- Przewiduję, że najtrudniejsze w tym roku szkolnym będzie dla mnie…
- Czego nauczyłem się na tych lekcjach w zeszłym roku? (dla kontynuatorów)
- Czy i jak wykorzystałem wiedzę z tego przedmiotu podczas wakacji? (dla kontynuatorów)
- Do czego mi się przyda wiedza i umiejętności z tego przedmiotu i jak będę je wykorzystywał w przyszłości (np. w dorosłym życiu)?
Na pierwszej lekcji (pierwszych lekcjach) trzeba zadbać o stworzenie dobrej atmosfery
i zbudowanie dobrego kontaktu z uczniami. Pomaga w tym przestrzeganie pewnych zasad efektywnej komunikacji interpersonalnej. Warto je też wprowadzić do umowy z uczniami na temat zachowania i wzajemnego traktowania się.
|
Ministerstwo Edukacji Narodowej pracuje nad nowelizacją ustawy o systemie oświaty. Zmienione przepisyLekcje online znajdą się w ustawie o systemie oświaty dopuszczą i uregulują prawnie edukację online. Wskażą na możliwość wprowadzenia w szkołach e-learningu z wykorzystaniem metod kształcenia na odległość. czytaj więcej >>
|
Zastosowanie podstawowych umiejętności komunikacyjnych wpływa na:
· budowanie lepszego porozumienia z klasą;
· budowanie autorytetu nauczyciela i jednoczesnej sympatii do niego;
· modelowanie oczekiwanych i pożądanych sposobów komunikowania się między uczniami.
Niektóre pułapki pierwszych lekcji
Testowanie granic
W tworzących się grupach ludzie poznają się wzajemnie, rozpoznają sobie podobnych i różnych od siebie, szukają sojuszników, sprawdzają, na kogo mogą liczyć. Jest to proces naturalny. W klasie ma to postać testowania granic nowego nauczyciela, co przybiera często dość odważne i niekomfortowe dla nauczyciela formy „sprawdzania go” przez prowokacyjne zachowania uczniów. Ma to na celu:
- sprawdzenie, na co można sobie z nim pozwolić, jak zareaguje na określone zachowania, jak daleko można się posunąć, co go uraża i złości, a co jest jeszcze dopuszczalne;
- zapoznanie się z nim, zbudowanie wyobrażenia o tym człowieku, odpowiedź na pytanie: Jaki on jest?
Proces testowania granic nie świadczy o tym, że akurat „gorsza klasa mi się trafiła”. Oczywiście klasy różnią się stopniem, w jakim testują nauczyciela, i ważne jest, aby nauczyciel potrafił sobie poradzić z zachowaniami uczniów. To, co pomocne nauczycielowi, to zapobieganie eskalacji testowania granic i umiejętność poradzenia sobie w sytuacji naruszania granic.
|
Przyglądając się uważnie naszej rzeczywistości, można nabrać przekonania, że Polacy zaczęli doceniać umiejętności związane z posługiwaniem się wybranym językiem. czytaj więcej >>
|
Jak reagować w sytuacji naruszania granic?
W zależności od rozwoju sytuacji naruszania tych norm i przekraczania granic nauczyciel może w różnym stopniu asertywnie zareagować:
1) Prośba. Wyraź oczekiwanie, np.:
- Proszę, nie przerywaj mi, bo chcę skończyć.
- Proszę, nie mów, że naskarżysz na mnie rodzicom, jeśli postawię ci jedynkę, kiedy przekroczyłeś już zawartą w naszej umowie liczbę nieprzygotowań do lekcji.
- Proszę, nie używaj takich słów w mojej obecności.
2) Komunikat „ja”. Powiedz o swoim odbiorze sytuacji, o tym, jak się czujesz i ponów swoje oczekiwanie, np.:
- Kiedy mi przerywasz, irytuję się i gubię. Chcę, żebyś dał mi skończyć.
- Czuję się obrażany, gdy używasz takich słów. Proszę cię, opanuj się.
3) Wyrażenie żądania (sprzeciwu). Zdecydowanie i stanowczo domagaj się respektu dla twoich granic (praw), np.:
- Nie życzę sobie, żebyś mi przerywał. Stanowczo żądam, abyś wysłuchał, co mam do powiedzenia.
- Wypraszam sobie używanie takich słów w mojej obecności.
4) Zapowiedź sankcji. Przedstaw konsekwencje łamania twoich granic. Pamiętaj o tym, że zapowiadaną sankcję musisz chcieć realnie wykonać i mieć taką możliwość, np.:
- Jeśli będziesz mi nadal przerywał, przestanę z tobą rozmawiać.
- Jeśli nie przestaniesz używać takich słów, będziesz musiał opuścić lekcję i spędzić ten czas u pedagoga szkolnego.
5) Wykonanie sankcji. Wykonaj zapowiedziany krok, jeśli ktoś nadal forsuje twoje granice np.:
- Ponieważ nadal mi przerywasz, kończę rozmowę z tobą.
- Proszę – wyjdź z klasy, idź do pani pedagog, wyjaśnij jej, dlaczego musiałeś przyjść. Proszę wyjść.
Pierwsze wrażenia
Nawet pierwsze kilkanaście sekund kontaktu z uczniem na początku roku szkolnego może uruchomić pewne skojarzenia i wyobrażenia na jego temat. A z pewnością dzieje się tak po kilku-, kilkunastu minutach. Część uczniów może wywrzeć na nauczycielu wrażenie ożywionych, aktywnych, spostrzegawczych i inteligentnych. Mogą oni całkowicie zająć uwagę nauczyciela. Inni mogą zrobić wrażenie wycofanych, niepewnych siebie, bojaźliwych, co łatwo kojarzy się z obawami przed nauczycielskimi wymaganiami.
Warto też zauważać to, czego nie zauważamy. Tak może być z częścią uczniów. Mogą być oni tak wycofani, nieobecni, że nauczyciel może nie pamiętać po pierwszej lekcji, komu przypisać pewne nazwiska z listy obecności.
Jak podważać i weryfikować pierwsze wrażenie?
· Tworzyć uczniom rozmaite możliwości autoprezentacji na pierwszych lekcjach.
· Zrobić sobie notatki o wszystkich uczniach na temat pierwszego wrażenia, a po kilku lekcjach przeprowadzić samokrytykę tych obserwacji.
· Starać się znaleźć w każdym z uczniów coś, co jest niezgodne z pierwotnym wyobrażeniem na jego temat.
· Dostrzec najmniejsze nawet osiągnięcie, „krok do przodu” w nauce, inicjatywę każdego ucznia na lekcji z własnego przedmiotu.
· Starać się najpierw zrozumieć niepożądane czy nieoczekiwane zachowania uczniów, zanim się je oceni i podejmie decyzję co do własnej reakcji.
· Starać się w każdym „niegrzecznym” uczniu dostrzec i nazwać coś dobrego.
autor: Tomasz Garstka