start

Marta Choroszczyńska

Zgodnie z rozporządzeniem o ocenianiu (Rozporządzenie Ministra Edukacji i Sportu z 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych Dz.U. nr 83, poz. 562) nauczyciel ma obowiązek wiedzieć, jakie są cele oceniania.

Główny zapis informuje, że ocenianie osiągnięć edukacyjnych uczniów ma się odbywać w ramach oceniania wewnątrzszkolnego, tzn. każda szkoła przygotowuje własny, autonomiczny dokument, w którym umieszcza zapisy zasad oceniania obowiązujące w danej szkole. Przy tworzeniu tzw. WSO (wewnątrzszkolny system oceniania) bierze udział cała społeczność szkolna. W dokumencie tym nauczyciele umieszczają zapisy celów wewnątrzszkolnego oceniania i uwzględniają jego różnorodne funkcje. Spełniają one ważną rolę w systemie oceniania wewnątrzszkolnego. Można wyróżnić przynajmniej kilka funkcji oceny szkolnej, np. dydaktyczna, prognostyczna, wychowawcza¹.

Jak oceniać, aby być zadowolonym z własnej pracy

Zgodnie ze stwierdzeniem, że ocenianie jest integralną częścią procesu nauczania, należy włączyć je w sposób zaplanowany i systematyczny w proces dydaktyczny, uwzględniając oczywiście różne jego aspekty. Nauczyciel musi dokładnie przemyśleć i świadomie zaplanować proces nauczania w danej klasie, czyli uwzględnić:

1. przebieg procesu nauczania,
2. sposoby zbierania informacji o postępach i osiągnięciach uczniów,
3. sposoby komunikowania informacji zwrotnych,
4. ewaluację procesu edukacyjnego,
5. co, kiedy i jak będzie oceniane,
6. współpracę miedzy uczniem, rodzicami a nauczycielem.

Co, kiedy i jak będzie oceniane

Planując ocenianie, należy określić co, kiedy i jak będzie oceniane. Trzeba pamiętać o integralności oceniania, a zbierane w procesie oceniania informacje wykorzystać do:

• określenia indywidualnych potrzeb uczniów,
• wyboru stosowanych metod nauczania,
• określenia osiągnięć uczniów w stosunku do wymagań edukacyjnych i egzaminacyjnych.

Komunikowanie efektów pracy ucznia, czyli stosowanie oceniania wspierającego powinno odbywać się systematycznie i na bieżąco w trakcie całego procesu nauczania i uczenia się. Jest to szczególnie użyteczne dla ucznia po to, aby w sposób świadomy mógł dokonywać samooceny pracy własnej i brać odpowiedzialność za własne uczenie się. Informowanie ucznia o jego postępach i osiągnięciach jedynie za pomocą stopnia szkolnego (cyfry, umownego znaku, wartości procentowych) jest niewystarczające z uwagi na znikomą wartość informacyjną.

Nauczyciel, planując proces nauczania, ma wspierać ucznia systematycznym ocenianiem, gdyż ma ono pomóc w:

• ocenie efektywności jego pracy, uwzględniającej programy nauczania, standardy wymagań edukacyjnych i egzaminacyjnych, specyfikę klasy szkolnej, materiały wykorzystywane w procesie uczenia,
• wskazywaniu lub przynajmniej sugerowaniu, jakie elementy procesu okazały się efektywne, a jakie i w jaki sposób należy zmienić, planując następne etapy pracy dydaktycznej.

Nauczyciel wtedy może być zadowolony z własnej umiejętności oceniania, gdy zna określone elementy oceniania wspierającego i stosuje je, a dotyczą one:

• celu oceniania – czyli obserwacji rozwoju ucznia (obserwuje, wnioskuje, motywuje do działania),
• charakteru oceniania – czyli oceniania systematycznego, bieżącego, w zależności od specyfiki przedmiotu,
• metod oceniania – wskazane jest używanie wszystkich metod i narzędzi oceniania, np. ocena prac pisemnych uczniów, aktywności intelektualnej i manualnej, rozmów, obserwacji działań na lekcji i poza nią,
• sposobów motywowania uczniów – sposoby te mają być zapisane w WSO, a ich celem jest opisanie różnych aspektów aktywności szkolnej i pozaszkolnej ucznia,
• przydatności oceniania – ocenianie wspierające jest szczególnie przydatne dla ucznia, nauczyciela i rodziców, pomaga w planowaniu pracy ucznia i z uczniem.

Więcej informacji na temat oceniania znajdziesz w artykule Marty Choroszczyńskiej „Jak oceniać w nowoczesnej szkole – co wynika z zapisów prawa?”, opublikowanym w „Poradniku nauczyciela”.