start

Anna Tulczyńska

Otaczająca nas rzeczywistość, szybkie tempo życia, wysokie wymagania stawiane dzieciom i młodzieży przez dorosłych, brak wsparcia ze strony rodziców sprzyjają występowaniu zaburzeń nastroju u dzieci. Zaburzenia depresyjne są jednym z najczęstszych zaburzeń psychicznych, na jakie chorują uczniowie. Rozpowszechnienie tego zaburzenia w populacji wynosi około 10%, w związku z tym istnieje duże prawdopodobieństwo, że nauczyciele w swojej praktyce zawodowej spotkają uczniów chorych na depresję.

Zmiany zachowania, możliwe do zaobserwowania w szkole, mogące świadczyć o występowaniu u ucznia depresji.
Aby wychowawcy i nauczyciele mogli pomóc uczniom dotkniętym depresją, powinni poznać dokładnie jej objawy, aby móc je rozpoznać i podjąć odpowiednie działania. W tabeli poniżej znajduje się opis podstawowych kryteriów diagnostycznych depresji oraz opis zmian, jakie nauczyciele mogą zaobserwować w zachowaniu ucznia chorego na depresję.

Zmiany w sposobie myślenia
Poza opisanymi powyżej objawami uczniowie chorzy na depresję w specyficzny sposób zaczynają postrzegać i interpretować siebie i otaczającą ich rzeczywistość.
Negatywny wizerunek siebie
Uczeń chory na depresję ma bardzo niską samoocenę, nie wierzy w swoje możliwości, jest przekonany, że nic nie umie, nie jest atrakcyjnym towarzyszem dla swoich kolegów, nie jest wart czyjejś uwagi, zainteresowania, opieki.
Negatywna ocena świata
Chorzy uczniowie również w czarnych barwach postrzegają otaczającą ich rzeczywistość, obawiają się świata, innych osób, miejsc, zdarzeń.
Negatywna wizja przyszłości
Ich smutek pogłębia dodatkowo poczucie, że nie czeka ich w życiu już nic dobrego, że to, co czeka ich w przyszłości, to przykrości i niepowodzenia.

Taki sposób postrzegania siebie i otaczającego świata pogarsza nie tylko samopoczucie chorych uczniów, lecz także obniża ich motywację do podejmowania jakichkolwiek działań.

Kiedy podejmować działania?
Nauczyciele często mają wątpliwości, czy obserwowane przez nich zmiany w zachowaniu ucznia rzeczywiście są symptomem rozwijających się trudności lub zaburzeń, czy też wynikają ze zmian rozwojowych i trudnego radzenia sobie ucznia ze zmianami towarzyszącymi okresowi dojrzewania. Uczniowie starszych klas szkoły podstawowej rzeczywiście często skarżą się na obniżenie nastroju, spadek zainteresowań, niechęć do podejmowania działań, poczucie bezsensu.

Podstawowym kryterium oceny, czy mamy do czynienia z symptomami rozwijających się zaburzeń, czy też są to typowe dla nastolatków wahania nastrojów jest to, na ile niepokojące nas zachowania są przyczyną cierpień młodego człowieka, czy wpływają one na obniżenie jakości jego życia, uniemożliwiają lub znacznie ograniczają jego normalne funkcjonowanie.
Wszędzie tam, gdzie stwierdzimy, że tak jest, potrzebna jest dokładna specjalistyczna diagnoza sytuacji i ewentualnie profesjonalna pomoc.

Jakie kroki warto podjąć?

• Jeśli zauważymy jakieś niepokojące objawy, powinniśmy skonsultować się z psychologiem lub pedagogiem szkolnym. Takich konsultacji mogą udzielić również psycholodzy z poradni psychologiczno-pedagogicznej.
• Po konsultacji należy przeprowadzić rozmowę z rodzicami, w czasie której powinniśmy opisać niepokojące zachowania ucznia i nasze ewentualne obawy, a także przekazać rodzicom informacje o możliwości uzyskania pomocy specjalistycznej.
• W czasie tej rozmowy powinniśmy również przedstawić ofertę szkoły – dostosowanie wymagań szkolnych do nowych możliwości ucznia.
• Jeśli rodzice i uczeń otrzymają już diagnozę od specjalisty, a stan zdrowia dziecka pozwala na jego dalsze uczęszczanie do szkoły, powinniśmy ustalić nowe zasady funkcjonowania dziecka w szkole.
• Dobrze jest także ustalić z rodzicami i chorym uczniem zakres informacji, jakie przekażemy kolegom chorego i innym nauczycielom. Rodzina i sam chory najczęściej będą chcieli utrzymać chorobę w tajemnicy. Warto jednak nakłonić ich do współpracy. Koledzy najczęściej wiedzą, iż dzieje się coś niepokojącego, domysły czy też plotki mogą być bardziej krzywdzące niż dyskretne przekazanie informacji.
• Powinniśmy również zebrać podstawowe informacje na temat stanu zdrowia ucznia i leczenia, aby zapewnić mu bezpieczne i komfortowe przebywanie w szkole.