start

Tomasz Pawlikowski

Środowisko szkolne tworzą nauczyciele, przejawiane przez nich postawy wobec uczniów, stosowane metody wychowawcze oraz kontakty społeczne ukształtowane w klasie¹. Stanowi ono ważny składnik środowiska wychowawczego, ma zatem duży wpływ na postawy i zachowania uczniów oraz pełnione przez nich role indywidualne i społeczne.

Postawy uczniów a środowisko

Postawy i zachowanie podopiecznych zależą od:

• stylu wychowawczego preferowanego w rodzinie (np. demokratyczny, autorytarny),
• stopnia zaspokojenia potrzeb jednostki (np. poczucie bezpieczeństwa, akceptacja otoczenia, przynależność do grupy, uznanie innych),
• postaw nauczycieli (np. akceptująca, odrzucająca),
• nastawienia i sposobu funkcjonowania wychowawcy klasy (stopień zainteresowania uczniami i zaangażowania w pracę wychowawczą, otwartość na porozumienie i współpracę),

Formy wspomagania dzieci w procesie adaptacji do przedszkola Zarówno pierwszy dzień bez mamy w przedszkolu, jak również pierwszy dzień po wakacjach może okazać się dla dziecka bardzo trudny. W dużej mierze proces adaptacji zależy od nauczycielki i to ona... czytaj więcej >>

• ogólnej atmosfery w szkole oraz w klasie,
• stopnia akceptacji jednostki przez grupę i pełnionych w klasie/szkole ról (akceptacja–odrzucenie, aktywność–bierność),
• poczucia własnej wartości ucznia,
• jego aspiracji i celów osobistych,
• przeżywanych przez niego emocji.

Analizując zachowania dzieci i młodzieży, należy uwzględnić powyższe czynniki.

Wychowawca, który nie zna dobrze podopiecznego, jego osobowości, stanu emocjonalnego oraz sytuacji rodzinnej, materialnej i społecznej, które warunkują jego zachowanie, może ocenić go powierzchownie, a nawet niesprawiedliwie. Dlatego tak ważne są:

• systematyczne diagnozowanie podopiecznych,
• obserwacja ich postaw i aktywności,
• korygowanie niepożądanych zachowań w trakcie semestru, aby uczniowie mieli możliwość zmieniać się i rozwijać (a w efekcie podwyższyć końcową ocenę z zachowania).

Pozytywne zachowania podopiecznych można modelować poprzez:

• dawanie im przykładu – dorośli w szkole, a zwłaszcza wychowawca, przestrzegają norm, szanują innych, odznaczają się wysoką kulturą osobistą i wrażliwością na potrzeby innych, reagują na wszelkie przejawy zła i naruszania zasad, są uczciwi, konsekwentni i odpowiedzialni, aktywnie działają w społeczności szkolnej;
• dążenie do integracji klasy – w „zgranej” grupie uczniowie czują się ważni i akceptowani, dzięki czemu stają się częścią zespołu i chętnie podejmują różnorodne formy aktywności;
• aktywizowanie całej grupy do działania – taki dobór zadań, aby każdy jej członek mógł/musiał coś zrobić; uczenie podopiecznych sposobów udzielania sobie nawzajem wsparcia oraz umiejętności współpracy;
• zadbanie o dobrą i bezpieczną atmosferę w klasie i w szkole – spokój i poczucie bezpieczeństwa sprzyjają rozwojowi indywidualnemu i społecznemu uczniów, pomagają łagodzić konflikty i nieporozumienia, stymulują nawiązywanie dobrych relacji z całą społecznością szkolną;
• pracę indywidualną z uczniami wymagającymi pomocy – po zdiagnozowaniu potrzeb i problemów wychowanka można pomóc mu przezwyciężyć niepożądane emocje i zachowania;

Uprzedzenia wobec innych - jak powstają? Wyniki badań i eksperymentów przeprowadzanych poprzez osoby zajmujące się kontaktami międzyludzkimi pokazują, że do „innych” zaliczani są wszyscy, którzy nie należą do... czytaj więcej >>

• pracę wychowawczą z zespołem klasowym – kształtowanie konstruktywnych postaw poprzez zajęcia warsztatowe;
• systematyczne udzielanie wychowankom informacji zwrotnych – bezstronne, pozbawione oceniania informowanie uczniów o stopniu ich rozwoju, dokonaniach i istniejących jeszcze deficytach oraz przypominanie im o normach i zadaniach, jakie przed nimi stoją;
• podejmowanie szybkich działań naprawczych w sytuacjach kryzysowych – negocjacje, mediacje, spotkania z pedagogiem, zawieranie kontraktów;
• współpracę z rodzicami uczniów – próba poprawienia relacji między rodzicami a wychowankiem, pomoc w rozwiązywaniu domowych konfliktów, pokazywanie rodzicom, jak mogą konstruktywnie wspierać swoje dzieci;
• docenianie i nagradzanie starań podopiecznych – słowne pochwały, uznanie na forum klasy/szkoły, nagradzanie ich za osiągnięcia.

Materiał opracowano na podstawie publikacji „Ocenianie zachowania uczniów” T.Pawlikowskiego,
Poradnik wychowawcy, wrzesień 2007