start

Ewa Lubczyńska

Co daje uczniowi uczestnictwo w zintegrowanej grupie:

• poznanie kolegów,
• uczenie się tolerancji i empatii,
• nabycie przydatnych umiejętności interpersonalnych (np. dobrego komunikowania się, asertywności, umiejętnego rozwiązywania konfliktów),
• większą łatwość w zdobywaniu wiedzy,
• budowanie wiary w siebie i zespół,
• wiedza o tym, że razem łatwiej jest pokonywać trudności m.in. przy podejmowaniu nowych zadań,
• poczucie odpowiedzialności za innych i efekty podejmowanych wspólnie działań,
• możliwość uzyskania wsparcia klasy w trudnych sytuacjach,
• zaspokajanie swoich potrzeb, takich jak uznanie i aprobata,
• umiejętność rozwiązywania konfliktów,
• poczucie akceptacji i bezpieczeństwa,
• możliwość zespołowego podejmowania decyzji,
• możliwość podzielenia się swoimi sukcesami z innymi,
• naukę tolerancji i empatii.

Jeżeli nauczyciel nie jest pewny czy działania, które podejmuje są słuszne, obawia się, że sam nie poradzi sobie z planowanymi przedsięwzięciami, czy też pojawiającymi się problemami, proponuję, aby poszukał pomocy u bardziej doświadczonych kolegów. Zachęcam do tego szczególnie młodych, rozpoczynających pracę nauczycieli-wychowawców, ale także tych, którzy poszukują nowych pomysłów związanych z pracą wychowawczą w klasie.

Warto na początku roku szkolnego, planując kolejne działania, umówić się na spotkanie z pedagogiem lub/i psychologiem szkolnym. Można poprosić go

(ich) o przeprowadzenie pierwszych lekcji rozpoczynających proces integracji klasy. Warto również nawiązać współpracę z pracownikami poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Nauczyciele-wychowawcy, którzy rozpoczęli staż na kolejny stopień awansu zawodowego, mogą plany integracji klasy i działania z tym związane umieścić w planie rozwoju zawodowego. Ci, którzy mają opiekunów stażu, mogą liczyć na wsparcie i pomoc z ich strony. Świadomość, że nie jesteśmy sami, rozpoczynając tak ważne działania, pomaga.

Etapy rozwoju grupy a działania wychowawcy ku integracji

Klasa jest grupą formalną i nieformalną. Jak każda grupa charakteryzuje się pewną strukturą (hierarchia statusu) i dynamiką rozwojową. Poznanie faz rozwoju grupy może ułatwić wychowawcy dostosowanie metod pracy do etapu rozwojowego, na którym znajduje się klasa.

Możemy wyróżnić trzy fazy rozwoju klasy jako grupy (za M. Chomczyńska-Miliszkiewicz, D. Pankowska, Polubić szkołę, WSiP 1998):

• faza orientacyjna
• faza integracyjna
• faza samorealizacji

Zwracanie uwagi na fazy rozwoju grupowego jest niezwykle istotne i należy pamiętać o nich, planując inne działania praktyczne niewymienione w tabeli, jednocześnie czuwając nad odpowiednim ich dostosowaniu do potrzeb i możliwości uczniów w klasie.

Wychowawca, który potrafi rozpoznać fazę rozwoju grupy, ma większą szansę dokonywać trafnych interpretacji zachowań uczniów oraz będzie mógł przewidzieć ewentualne trudności czy zaplanować kolejne działania. Wiedza ta pozwoli również wychowawcy pracować z klasą metodami dostosowanymi do poszczególnych faz rozwoju grupy.

Dobrze wiedzieć, że każda faza rozwoju grupy wynika z poprzedniej i jest na niej budowana. Czas trwania poszczególnych faz nie jest ściśle określony. Zależy on od bardzo wielu zmiennych, należą do nich m.in.: stopień otwartości poszczególnych uczniów, struktura grupy i jej kultura, sposób funkcjonowania lidera.

Zbyt szybkie przechodzenie z jednej fazy do drugiej lub pominięcie którejś z nich może spowodować, że zamiast zintegrowanej współpracującej ze sobą klasy, będziemy wychowawcami klasy skonfliktowanej, niepotrafiącej pracować zespołowo, z niskim poczuciem bezpieczeństwa.

Przy każdej istotnej zmianie w klasie, np. pojawienie się nowego ucznia, grupa zazwyczaj wraca do faz wcześniejszych, czasami przechodzi je od nowa.
 

Informacje pochodzą z artykułu Ewy Lubczyńskiej „Integracja klasy”, zamieszczonego w publikacji „Poradnik wychowawcy”.