Przyczyny konfliktów między klasą a wychowawcą
Zdarza się, że wychowawca, który rozpoczyna pracę z klasą pierwszą, już na starcie nie może dojść do porozumienia z jej członkami. Dzieje się tak, gdy wychowawca przyjmuje rolę lidera destrukcyjnego: kontrolującego i narzucającego swoje rozwiązania (np. normy, sposoby spędzania czasu pozalekcyjnego). Taki nauczyciel nie rozumie, na czym polega rola prawdziwego wychowawcy, i dąży przede wszystkim do zaspokojenia własnych potrzeb. Młodzież, bardzo wrażliwa na wszelkie przejawy niesprawiedliwości i nadmiernej kontroli, buntuje się przeciwko takiemu liderowi i odmawia z nim współpracy.
Nie tylko w takiej sytuacji dochodzi do konfliktu między klasą w wychowawcą, zdarza się to także, gdy:
- członkowie klasy i wychowawca słabo się znają i niewłaściwie interpretują wzajemne zachowania.
- strony nie posiadają lub posiadają słabe umiejętności skutecznego porozumiewania się:
(nie rozumieją się nawzajem, komunikaty są niejasne lub budowane na podstawie emocji);
- Nie ma jasnych określonych norm dotyczących:
– zachowania;
– sposobów komunikowania się;
– sposobów załatwiania spraw klasowych (w tym interpersonalnych) i rozwiązywania sporów (w skrajnych przypadkach normy te w ogóle nie istnieją).
- Wychowawca nie w pełni wywiązuje się ze swoich obowiązków:
– nie interesuje się podopiecznymi;
– poświęca im mało czasu;
– niewłaściwie prowadzi zajęcia wychowawcze (np. zawsze sprawdza frekwencję i oceny zamiast rozmawiać z uczniami);
– odmawia pomocy w trudnych sytuacjach;
– nie chce spędzać z podopiecznymi czasu poza lekcjami (uroczystości klasowe, wycieczki itp.).
- strony nie lubią się nawzajem;
- wychowawca zachowuje się nie fair wobec klasy: załatwia sprawy uczniowskie za ich plecami, bez ich zgody; wymaga od grupy przestrzegania zasad, ale sam je łamie (jest ponad prawem);
- klasa zachowuje się nie fair wobec wychowawcy: uczniowie oszukują go (np. wagarują, a udają, że chorowali), próbują nim manipulować (np. proszą o „załatwienie wyższej oceny lub zaliczenia z jakiegoś przedmiotu, zatajenie czegoś przed rodzicami w zamian za zmianę zachowania);
- wychowawca zawiódł zaufanie uczniów (opowiada o sprawach klasowych w pokoju nauczycielskim, wyjawia tajemnice powierzone mu przez podopiecznych, np. dotyczące ich rodziny);
- strony zawarły umowę, ale nie wywiązują się z niej lub jedna ze stron ją narusza;
- wychowawca stosuje wobec podopiecznych sankcje przewidziane za naruszanie norm, a oni im się nie podporządkowują;
- klasa/grupa uczniów w klasie ma problemy z nauczycielem jakiegoś przedmiotu, a wychowawca bez uprzedniego zbadania okoliczności bierze stronę nauczyciela i odmawia pomocy podopiecznym (zwraca się przeciwko nim);
- wychowawca i klasa nie mogą porozumieć się w sprawach formalnych lub dotyczących klasy, na przykład w kwestii organizacji wycieczki;
- uczniowie nie akceptują lub nie rozumieją wizji wychowawczej swojego opiekuna;
- grupą jest tzw. trudna klasa, złożona z jednostek aspołecznych i agresywnych, które kontestują wszystko, co dotyczy szkoły (wychowawca reprezentuje to, z czym walczą).
Autorka opisuje konflikt między II klasą liceum ogólnokształcącego a jej nowym wychowawcą. Problem, początkowo ukryty, ujawnił się nagle. Artykuł omawia rodzaje i przyczyny takich konfliktów oraz uczy, jak je rozwiązywać, a także pokazuje, w jaki sposób wychowawca klasy może budować (lub odbudowywać) dobre relacje z grupa po zakończeniu sporu.