start

Renata Marciniak

Warunkiem prawidłowego porozumiewania się ludzi jest skuteczna komunikacja. Relacja ta polega na wyrażaniu i nazywaniu wzajemnych uczuć, oczekiwań i pragnień, co pomaga lepiej zrozumieć innych i być lepiej zrozumianym przez inne osoby. Wychowawca, zbyt zajęty obmyślaniem często nieskutecznych strategii i sposobów wpłynięcia na zachowanie ucznia, zapomina o tym, że najważniejszym elementem dobrej komunikacji jest słuchanie.

Aby być dobrym słuchaczem:

• staraj się utrzymywać kontakt wzrokowy z rozmówcą,
• zaakceptuj ucznia, nie oceniaj go,
• spróbuj postawić się „na jego miejscu”,
• nie uogólniaj tego, co mówi dziecko, a raczej zadawaj pytania, które wyjaśnią, czy dobrze go zrozumiałeś (parafrazowanie),
• bądź otwarty na punkt widzenia ucznia, pozwól mu wyrazić swoje opinie,
• nie przerywaj wypowiedzi, koncentruj uwagę,
• daj sobie czas na znalezienie odpowiedzi, nie musisz reagować natychmiastowo,
• zwróć uwagę na zgodność swojego języka ciała ze swoimi słowami.

W swobodnym, efektywnym słuchaniu przeszkadzają nauczycielowi:

• jego uprzedzenia i nastawienie wobec ucznia,
• obawy przed bliskim kontaktem,
• brak czasu,
• nieuwzględnianie możliwości ucznia,
• przypisywanie uczniowi motywów działania, których sam się obawia (kompleksy).

Znam uczennicę, która będąc w klasie I miała tak silną potrzebę idealnego prowadzenia swojego zeszytu, iż raz pozwoliła sobie na wykorektorowanie czerwonych poprawek wychowawczyni. Gdyby nauczycielka postarała się – na przykład poprzez aktywne słuchanie – dociec, jaka potrzeba i motyw (zresztą tak wzmacniane w szkole) powodowały zachowaniem uczennicy, nie doszłoby do potraktowania dziecka jak godnego kary „przestępcy”, łącznie z pouczającą jej rodziców rozmową.

Co najbardziej przeszkadza Ci w aktywnym słuchaniu Twoich uczniów?
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Co możesz zrobić, aby zniwelować lub ograniczyć te bariery komunikacyjne? Zaproponuj konkretne działania.
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

W szkole i w klasie, tak jak w życiu, uczniowie doświadczają różnych, często silnych uczuć. Pojawiają się one czy dziecko, nastolatek, bądź dorosły tego chcą, czy nie, ponieważ uczucia są przeżyciami specyficznie ludzkimi. W szkole dorośli próbują często walczyć z uczuciami uczniów, gdyż sądzą, że tylko tak mogą wpłynąć na ich zachowanie.

Często zdarza się słyszeć:

• zaprzeczanie uczuciom – „Nie bój się, jeśli się nauczyłeś, to będzie dobrze”,
• dobre rady – „Gdybyś pracował systematycznie, nie miałbyś teraz problemów”,
• obronę drugiej osoby – „Zrozumcie też nauczyciela, on musi wymagać od was więcej”,
• porównywanie – „Popatrz na Ulę, ona jednak potrafi organizować sobie naukę”.

Wychowawca, który formułował owe stwierdzenia, najpewniej miał dobre intencje, lecz niestety zapomniał, że życie emocjonalne jest naturalne dla człowieka i wszystko, co dorosły może zrobić, aby lepiej porozumieć się z dzieckiem, to zaakceptować powstałe w nim uczucia.