start

Pedagog szkolny w tym, do czego jest powołany, powinien być autorytetem dla innych. Ma się troszczyć o stosunki interpersonalne w szkole: w relacji nauczyciel – uczeń, w grupie rówieśniczej, pomiędzy nauczycielami, nauczycielami a dyrekcją i pomiędzy personelem szkolnym a rodzicami uczniów, zarówno na poziomie zasad, jak i interwencji w konkretnych przypadkach ich naruszania. Jak być autorytetem? Nie pomogą w tym żadne sztuczki w stylu trening autoprezentacji w weekend.

Pamiętaj!
Autorytet jest ubocznym skutkiem dobrej pracy, rzeczywistych umiejętności i osiągnięć. Osiągnięcia zresztą nie zawsze objawiają się od razu. Nie zawsze też można je ujawniać ze względu na dyskrecję wobec osób zaangażowanych w problem. Ale ludzie wiedzą, czują – Ten człowiek jest godny zaufania.

Autorytet

• Podstawą autorytetu pedagoga jest autentyczna obecność w środowisku i dobre rozeznanie w problemach, które to środowisko nurtują.
• Pedagog nie może zamykać się w zaciszu swojego gabinetu, czekając, aż zostanie oficjalnie zawiadamiany o czymś, o czym wszyscy już dawno wiedzą.
  
• Musi być na bieżąco i nawet przewidywać wydarzenia, znając ich tło, klimat i osoby, których ono może dotyczyć.
  
• Pedagog szkolny powinien nie tylko znać dobrze wszystkich nauczycieli i inne ważne osobistości z kręgu dorosłych, ale przede wszystkim znać uczniów.
  
• Musi orientować się w nieformalnej strukturze różnych grup i przynajmniej rozpoznawać ich liderów, wiedząc mniej więcej, jakie pomysły mogą im przychodzić do głowy. Dobrze, gdyby mógł mieć z nimi osobisty kontakt. Można to osiągnąć, proponując różne zajęcia, które wychodziłyby naprzeciw zainteresowaniom uczniów. Pewne zainteresowania można przy okazji rozbudzać, inne nieco modyfikować. Na ogół dla dzieci, zwłaszcza nieco starszych (gimnazjum i wyżej), to, na czym najlepiej zna się pedagog – problemy interpersonalne – są interesujące. Zarówno ci, którzy dobrze sobie radzą w świecie społecznym, jak i ci, którzy wiecznie się zastanawiają: Dlaczego nikt mnie nie kocha?, chętnie wezmą udział we wspólnym przedsięwzięciu, w którym będą mieli okazję pobyć z kolegami inaczej niż na lekcjach, a czasem także poddać to swoje bycie refleksji. Na takiej podstawie łatwiej zbudować indywidualną relację.
  

Wiedza i umiejętności zawodowe
Drugim czynnikiem bazowym dla pedagoga są wiedza i umiejętności zawodowe. Wiedza się zmienia. Nauki społeczne są dziedziną, w której bardzo silnie zaznaczają się paradygmaty ideologiczne i zwykła moda. Teorie rodzą się i umierają. To, co za czasów naszego studiowania było świętą prawdą, po 10 czy 20 latach może okazać się już nie tak oczywiste.

Ważne!
Zmienność odnosi się nie tylko do zagadnień podstawowych, ale i tego, co najbardziej interesuje praktyka, czyli zastosowań wiedzy: metod terapii, technik dydaktycznych, narzędzi diagnozy, klasyfikacji zaburzeń i wielu innych spraw. Poza tym zmienia się sama rzeczywistość społeczna, co jak najbardziej dotyczy współczesnej szkoły.

W zakresie praktycznych umiejętności także dużo się zmienia. Psycholodzy szkolni i pedagodzy zachęcani są do prowadzenia pracy profilaktycznej z grupami uczniowskimi i do ściślejszej współpracy z gronem pedagogicznym. To wymaga biegłości w radzeniu sobie z prowadzeniem grup. Wielu pedagogów po prostu boi się konfrontacji z niesforną klasą, nie wie, jak zaistnieć na radzie pedagogicznej, jak rozmawiać z roszczeniowym rodzicem, jak mediować konflikty. Niby do wszystkiego można dojść samemu (nie święci garnki lepią), ale po co tracić energię na uczenie się metodą prób i błędów? Można skorzystać z doświadczenia innych i dalej rozwijać swój warsztat, startując z wyższego pułapu umiejętności. I może dzięki temu też dać innym coś z własnego doświadczenia.

Praktykujący lekarze mają obowiązek stałego doskonalenia. Organizowane są dla nich konferencje prezentujące najnowsze osiągnięcia nauk medycznych. W ciągu roku trzeba wykazać się zdobyciem określonej liczby punktów przyznawanych za uczestnictwo w szkoleniu. Czuwają nad tym organa samorządowe środowiska lekarskiego. To bardzo ułatwia samokształcenie, a przede wszystkim zwraca uwagę na jego konieczność. Psychologowie i pedagodzy muszą sami troszczyć się o swój rozwój zawodowy, ale oferty w tym zakresie są powszechnie dostępne: publikacje przeznaczone dla praktyków, ośrodki konsultacyjne, liczne szkolenia i warsztaty umiejętności.

Lojalność, zaufanie
I wreszcie trzeci czynnik, jakim jest lojalność wobec osób, które nam zaufały, połączona z niezależnością (o której była już mowa). Takie połączenie stwarza sytuacje, w których pedagog sam musi podejmować decyzje i na siebie brać za nie odpowiedzialność. Nie zawsze wie, jak powinien postąpić, ale często nie może poszukiwać rady w gronie osób bezpośrednio zaangażowanych w dany problem. Wtedy potrzebny jest ktoś z zewnątrz. Pedagog może poszukiwać pomocy u swojego kolegi psychologa z tej samej szkoły, w poradni rejonowej, w poradni specjalistycznej lub (co jest najlepszym rozwiązaniem) u swojego osobistego superwizora.

Pamiętaj!
Obowiązująca nas bezwzględnie zasada zachowywania tajemnicy zawodowej może być uchylona w przypadku pracy z zespołem konsultacyjnym (wówczas oczywiście zachowanie tajemnicy zawodowej obowiązuje cały zespół).


Elżbieta Dryll

Chcesz się dowiedzieć więcej o roli i zadaniach pedagoga szkolnego?
Zajrzyj!>>